Ks. Paweł Ptasznik: Jan Paweł II pytał i słuchał
Świadectwa
Spotkania z Janem Pawłem II · Część 1 z 6
Jak wyglądała codzienna praca u boku Jana Pawła II? Ks. Paweł Ptasznik, który pomagał przygotowywać papieskie teksty, wspomina pierwsze spotkania, rozmowy przy dyktowaniu i pytanie, które początkowo go onieśmielało: „Co o tym myślisz?”.
Rozmawia ks. Paweł Danek · 5 min czytania
Rozmówca: ks. Paweł Ptasznik · rozmowa archiwalna
Rozmowa archiwalna. Funkcje i określenia czasu odnoszą się do chwili jej przeprowadzenia. Pytania skrócono redakcyjnie. Wypowiedzi ks. Ptasznika zachowano; dłuższe odpowiedzi podzielono na akapity. Dopowiedzenia redakcji są oznaczone osobno.
Pierwsze spotkania w Rzymie
Ks. Paweł Danek: Jak zaczęła się Księdza historia z Rzymem?
Ks. Paweł Ptasznik: Przyjechałem do Rzymu w roku 1989 na studia doktoranckie na Gregorianum.
Po ich zakończeniu wróciłem na rok do Krakowa, gdzie byłem ojcem duchownym w seminarium, ale już od początku 1996 roku do tej pory jestem w Rzymie. Przyjechałem do pracy w Sekretariacie Stanu i po 26 latach tę pracę zakończyłem.
Równocześnie od 2007 roku jestem rektorem kościoła św. Stanisława i tę pracę duszpasterską kontynuuję. Od prawie trzech lat również koordynuję działalność Watykańskiej Fundacji Jana Pawła II, więc moje życie od ponad trzydziestu lat jest związane z Rzymem.
Jak Ksiądz wspomina pierwsze spotkania z Janem Pawłem II?
Moje pierwsze spotkanie z Janem Pawłem II było jeszcze w latach studenckich. Ojciec Święty miał zwyczaj zapraszać, zwłaszcza w okresie świąt Bożego Narodzenia, księży studentów, którzy mieszkali w Kolegium czy w Instytucie Polskim. To były bardzo miłe kolędowe spotkania, oczywiście w grupie.
Natomiast indywidualnie miałem okazję spotykać się i rozmawiać z Ojcem Świętym w 1991 roku, kiedy poproszono mnie o pomoc przy synodzie poświęconym formacji kapłańskiej. Ponieważ przewodniczącym takiej grupy teologów opracowujących dokumentację posiedzeń synodalnych był arcybiskup Muszyński, więc zaproponowano mi, żebym pełnił funkcję sekretarza tej grupy. Wtedy to były częstsze spotkania, również osobiste, z Papieżem.[1]
Codzienna praca z papieżem
Jak wyglądało pierwsze spotkanie po rozpoczęciu pracy w Sekretariacie Stanu?
Pierwsze spotkanie, związane już z moim pobytem w Rzymie jako pracownika Sekretariatu Stanu, było 2 stycznia 1996 roku, kiedy zostałem zaproszony na obiad do Ojca Świętego. To była niedziela. Posadzono mnie obok Jana Pawła II i właściwie podczas całego obiadu mieliśmy okazję do rozmowy.
Ojciec Święty pytał o moją parafię, o moją rodzinę. Pamiętał bardzo dobrze ówczesnego proboszcza, pamiętał, że w tej parafii spalił się kościół.
Potem zapytał o moją pracę doktorską i już rozmowa toczyła się na tematy teologiczne. Obiad ten był bardzo spokojnym czasem wzajemnego poznawania się. Potem już była codzienna praca.[2]
Na czym polegała Księdza praca przy papieskich tekstach?
Kiedy tutaj przyjeżdżałem, nie wiedziałem, że do moich obowiązków będzie należało również przychodzenie prawie każdego dnia do studia Ojca Świętego i zapisywanie tego, co chciał podyktować przygotowując czy to wystąpienia, czy dokumenty papieskie o różnej randze.
Ale od 1993 roku, kiedy Papież upadł, złamał sobie ramię i nie mógł pisać, a chciał przygotowywać teksty na przyszłość, poradzono mu, żeby dyktował i ta praca mu się spodobała. Stwierdził, że w ten sposób może więcej tekstów przygotować, niż pisząc ręcznie i nawet wtedy, kiedy już mógł pisać, to kontynuował dyktowanie.[3]
„Jan Paweł II chętnie wsłuchiwał się w to, co ludzie mają mu do powiedzenia i z tego korzystał.”
Rozmowa i otwartość
Co było trudne na początku tej współpracy?
To nie było tylko z mojej strony techniczne zapisywanie tekstu. Ojciec Święty od samego początku starał się mnie włączyć w tę pracę i zadawał wciąż pytanie: Co o tym myślisz?
Na początku to było dosyć krępujące, bo cóż ja miałem do powiedzenia jako młody ksiądz wobec papieża, ale potem widziałem, że on to pytanie stawia nie pro forma, ale po to, żeby swoje zdanie, ewentualnie pewne kwestie przedyskutować czy zobaczyć pod innym kątem.
Po pewnym czasie odważyłem się o coś zapytać czy dodać jakieś spostrzeżenie. Czasami prosił, żeby tę naszą rozmowę zapisać na jednej stronie, by mógł do niej wrócić, przemyśleć jeszcze raz. To było bardzo twórcze dla mnie.
Czy Jan Paweł II był otwarty na uwagi i sugestie?
Jan Paweł II chętnie wsłuchiwał się w to, co ludzie mają mu do powiedzenia i z tego korzystał. Jemu zależało na tym, żeby to, co chce przekazać Kościołowi, było powiedziane odpowiednim językiem i w taki sposób, żeby było zrozumiane i dobrze przyjęte.
Teksty, które dyktował, właściwie zaraz po zapisaniu mogłyby być wygłoszone. On przychodził przygotowany i zawsze to, co chciał przekazać, było przemedytowane, przemodlone. Jednak był otwarty i czasami dokonywał zmian w tym, co już było zapisane.
Prawda i odpowiedzialność
A gdy chodziło o trudne decyzje — potrafił zmienić zdanie czy pozostawał przy swoim?
To zależało od wagi sprawy. Czasami był jednoznaczny, to znaczy starał się przedstawić swoje racje i nawet, jeśli otoczenie nie było zachwycone, to trwał przy swoim.
Dla mnie takim jednym z wielu, ale znaczącym momentem był Wielki Jubileusz i myśl Ojca Świętego o nabożeństwie przeproszenia oraz przebłagania za winy Kościoła. To wielu środowiskom się nie podobało.
Kiedyś w rozmowie odważyłem się powiedzieć: Ojcze Święty, tak może trochę za mało mówimy o tym, jaką pozytywną rolę Kościół odegrał w historii, choćby dla kultury, dla sztuki. Natomiast jeśli chodzi o to, co było złe, bijemy się w piersi i to nie podoba się wielu. A Ojciec Święty powiedział: Prawda, dobro, piękno, prędzej czy później obroni się samo, natomiast zło trzeba demaskować, nazwać po imieniu i przeprosić.
Tutaj był jednoznaczny. Nie miał wątpliwości. Myślę, że to był ważny moment w dziejach Kościoła, może zapomniany – dzisiaj mało się o tym mówi – ale jednak Jan Paweł II o grzechach Kościoła myślał, modlił się i przepraszał.
Co dała Księdzu możliwość uczestniczenia w codziennym życiu papieża?
Mogłem zobaczyć jak Ojciec Święty myśli, medytuje, modli się, pracuje, jak przeżywa różne problemy czy kwestie związane z codziennością życia Kościoła. To były częste tematy rozmów również poza pracą.
Miałem okazję uczestniczyć w takim codziennym życiu Ojca Świętego zwłaszcza wtedy, kiedy przyjeżdżali goście z Polski i byłem zapraszany na spotkania, czy w różnych innych sytuacjach.
Również brałem udział w wielu pielgrzymkach zagranicznych Ojca Świętego. On tworzył zawsze po polsku i kiedy chciał coś zmienić w przygotowanych tekstach, a zwykle tak było podczas podróży, to robił to również po polsku i byliśmy tam zawsze w jakiś sposób potrzebni.
O rozmówcy
Ks. Paweł Ptasznik — wieloletni pracownik Sekretariatu Stanu Stolicy Apostolskiej, współpracownik Jana Pawła II przy przygotowywaniu papieskich tekstów. W rozmowie wraca do wspólnych spotkań i codzienności papieskiego domu.
O rozmowie i źródłach
Rozmowa archiwalna. Funkcje i określenia czasu odnoszą się do chwili jej przeprowadzenia. Wypowiedzi rozmówcy zachowano; poniższe ustalenia są dopowiedzeniami redakcji.
Weryfikacja redakcyjna: .
- Synod o formacji kapłańskiej. Obradował od 30 września do 28 października 1990 r. Oficjalny wykaz wymienia Henryka Muszyńskiego, ówczesnego biskupa włocławskiego, jako sekretarza specjalnego zgromadzenia. Rok 1991 w relacji pozostaje do wyjaśnienia: nie ustalono, czy odnosi się do prac po zakończeniu obrad. Dokumentacja Stolicy Apostolskiej →
- Data pierwszego obiadu. Podany w rozmowie 2 stycznia 1996 r. był wtorkiem. W wywiadzie udzielonym Gabrieli Skoniecznej dla Trójki, opublikowanym 16 października 2008 r., ks. Ptasznik wskazał 1 stycznia 1996 r. — ten dzień był poniedziałkiem. Żadna z tych dat nie odpowiada określeniu „niedziela”. Daty obiadu nie rozstrzygamy bez sprawdzenia nagrania naszej rozmowy lub potwierdzenia przez rozmówcę. Porównaj wcześniejszą relację rozmówcy →
- Uraz z 1993 roku. Oficjalne kalendarium Stolicy Apostolskiej odnotowuje 11 listopada 1993 r. zwichnięcie prawego barku po upadku, a nie złamanie ramienia. To doprecyzowanie opisu urazu. Samo kalendarium nie potwierdza, kiedy dokładnie Papież rozpoczął dyktowanie tekstów. Oficjalne kalendarium pontyfikatu — rok 1993 →
Archiwalna publikacja rozmowy w portalu Ślady JP2 ↗
Podstawą redakcji jest zachowana kopia rozmowy. Daty jej przeprowadzenia i pierwodruku pozostają do potwierdzenia.